Na de theatervoorstelling VONK gingen medewerkers uit de gehandicaptenzorg met elkaar in gesprek over de toekomst van hun werk. In kleine groepen deelden zij ervaringen, twijfels, wensen en ideeën. Op deze pagina lees je de inzichten, vragen en ideeën die medewerkers deelden over de rol van technologie in de gehandicaptenzorg.
De uitdagingen en kansen van technologie in de gehandicaptenzorg
Het hangt sterk af van het soort technologie of deze daadwerkelijk energie en tijd bespaart. In de ervaring van medewerkers kost technologie in de zorg vandaag de dag nog te vaak tijd, in plaats van dat het tijd oplevert. Zo kan een VR-bril erg leuk zijn maar een cliënt heeft daar altijd hulp bij nodig en deze kan maar kort gebruikt worden. Men heeft meer aan technologie zoals een tablet waarop cliënten kunnen doorgeven hoe het vandaag met ze gaat. Dit werkt heel prettig en inzichtelijk.
Het gebruik van technologie verschilt sterk per locatie: van spraakgestuurd rapporteren tot de inzet van knuffelpoezen. Medewerkers staan over het algemeen open voor nieuwe technologische mogelijkheden en willen daarin vooral behouden wat goed werkt, zoals digitaal aftekenen en rapporteren. Teams ontdekken het beste welke hulpmiddelen werken door ze in de praktijk uit te proberen. Ervaring opdoen is de beste manier om te ontdekken wat werkt.
Naast enthousiasme over technologie bestaat er bij sommige cliënten en medewerkers ook angst voor technologische vernieuwing. Ook hier dient aandacht voor te zijn. Het is belangrijk om cliënten en medewerkers mee te nemen in het proces.
Veel medewerkers willen hun digitale vaardigheden verder ontwikkelen. Basisvaardigheden zijn zeker niet in alle gevallen altijd vanzelfsprekend, ook niet bij jonge medewerkers. Werken met Word, Outlook of andere digitale systemen vraagt soms om meer scholing dan vooraf wordt verwacht. Om hierop in te spelen zetten sommige organisaties digitale leercoaches in. Dit zijn medewerkers die naast hun eigen functie collega’s ondersteunen bij digitale vaardigheden en fungeren als vraagbaak.
Domotica en creatieve toekomstideeën
Domotica speelt een steeds grotere rol binnen de gehandicaptenzorg. Het vergroot het gevoel van veiligheid voor zowel cliënten als medewerkers, vooral in de nachtzorg. Sommige nachtzorgmedewerkers zijn inmiddels specialist in zorgdomotica. Hun kennis kan helpen technologie breder en effectiever binnen de organisatie toe te passen.
Tijdens de gesprekken kwamen ook creatieve toekomstideeën naar voren. Voorbeelden zijn een elektrisch treintje waarmee meerdere rolstoelen tegelijk kunnen worden voortbewogen of camera’s die mimiek herkennen om pijn of onvrede bij cliënten beter te herkennen.
Het is belangrijk dat technologische innovatie aansluit op de behoeften en wensen van cliënten. Sommige organisaties organiseren daarom cliëntpanels waarin cliënten kunnen aangeven wat wel en niet werkt bij een nieuwe digitale innovatie.
Slagkracht en uitwisseling van ervaringen
Kleine en grote organisaties verschillen sterk in wat ze kunnen op het gebied van pionieren. Kleinere organisaties hebben vaak minder middelen en minder ruimte om nieuwe dingen uit te proberen. Tegelijkertijd zijn juist deze kleinere organisaties heel geschikt voor pilots, omdat ze overzichtelijk zijn en veranderingen snel zichtbaar worden op verschillende lagen. Toch willen veel kleinere organisaties liever geen proeftuin zijn; ze varen liever op ervaringen die elders al goed blijken te werken.
De behoefte aan uitwisseling van kennis en ervaringen is groot. Het delen van informatie over tools, het verdelen van pilots en het gezamenlijk investeren in tijd, energie en budget helpt de sector vooruit. Maar die uitwisseling komt niet vanzelf tot stand. Organisaties geven aan dat ze hier graag aan meedoen, maar dat ze simpelweg niet de ruimte hebben om dit zelf te organiseren. Daarom is een externe partij nodig om overzicht te houden en het netwerk te onderhouden.
Wanneer zo’n externe organisator wegvalt, valt het netwerk vaak stil. Organisaties schieten dan weer terug in hun eigen bubbel, opgeslokt door de dagelijkse werkzaamheden. Zonder actief onderhoud blijft samenwerking een belangrijk onderwerp, maar ontbreekt de tijd om dit daadwerkelijk te realiseren.
Toekomstvisie: samen beslissen over nieuwe technologie
De wens voor de toekomst klinkt als volgt: technologie moet tijd opleveren, zorgtaken verlichten en cliënten zelfstandiger maken. Hulpmiddelen zoals Google Home, domotica en slimme rapportagesystemen kunnen hierin een belangrijke rol spelen, mits ze eenvoudig en gebruiksvriendelijk blijven.
Innovatie mag meer aandacht krijgen, maar moet altijd aansluiten bij de dagelijkse praktijk. Daarom is het belangrijk dat de introductie van nieuwe technologie gebeurt in gesprek met cliënten en teams. Zonder dit gesprek ontstaat onzekerheid en angst en verliest technologie haar toegevoegde waarde.
Vertrouwen vormt daarbij een belangrijke grens: hoeveel kan technologie overnemen zonder dat medewerkers en cliënten het gevoel krijgen dat de menselijke zorg verdwijnt? Zorg zal altijd mensenwerk blijven.
Eigenschappen en partijen
Tijdens de gesprekken met medewerkers werd duidelijk dat het versterken van de samenwerking met verwanten vraagt om inzet van verschillende betrokken partijen. Wat wordt verwacht van de betrokken partijen? Je vindt hieronder een lijst met de belangrijkste genoemde partijen en de belangrijkste eigenschap waarover zij moeten beschikken.
Organisatie: faciliteren
Van de organisatie wordt verwacht dat zij een faciliterende rol vervult en het mogelijk maakt om (meer) met technologie te werken.
Team: veerkracht
Van teams wordt verwacht dat zij veerkracht tonen bij de veranderingen die nieuwe technologie met zich meebrengt
Jezelf: leergierig
Zorgmedewerkers verwachten van zichzelf dat zij leergierig blijven en openstaan voor nieuwe technologie.
Cliënt: grenzen stellen
Van de cliënt wordt verwacht dat hij of zij duidelijk aangeeft waar de eigen grenzen liggen bij het gebruik van zorgtechnologie.
Van gesprek naar Actie
Na de theatervoorstelling zijn medewerkers met behulp van de gesprekstarter met elkaar in gesprek gegaan. Ze deelden hun ervaringen, zorgen en ideeën en bogen zich samen over de vraag: wat is er nodig voor de toekomst? Uit deze gesprekken zijn niet alleen inzichten gekomen, maar ook acties geformuleerd die richting geven aan waar ze naartoe willen. Hieronder lees je de belangrijkste acties en vonkjes rondom de thema’s technologie, verwanten en gemeenschap.
Overige acties die uit de gespreksstarter kwamen:
- Onderzoeken of er meer cliënten gebruik willen maken van google home.
- Leren van andere organisaties hoe zij technologie inzetten.
- We gaan een digitale vaardigheidstraining opzetten en digicoaches werven onder de werknemers.
- We gaan ons aanmelden bij digivaardigindezorg.nl om meer ons te scholen en meer informatie te ontvangen over digitale ontwikkelingen.
- Op de volgende verwantendag gaan we ons gebruik van technologie uitleggen en de verwanten betrekken bij de toekomst van technologie binnen onze zorg.
- Communiceren dat leidinggevenden besluiten over technologie niet zonder ons zouden moeten nemen maar met ons.
- We willen als team de technologische ontwikkelingen positief tegemoet gaan en niet meteen overal nee op zeggen.
- Bekijken wat AI kan betekenen voor het evalueren van zorgplannen.
